Artistieke presentatie en doctoraatsverdediging Arkadi Zaides
Towards Documentary Choreography
Intermedial Approaches When Working with Extra-Aesthetic Materials
Promotoren: Prof. Dr. Timmy De Laet (Universiteit Antwerpen); Dr. Jelena Jureša (KASK & Conservatorium, HOGENT - Howest); Annouk Van Moorsel (Koninklijk Conservatorium Antwerpen); Prof. Dr. Christel Stalpaert (Universiteit Gent)
PROGRAMMA
| Donderdag 18 December, 20:00 - 21:15 |
| ARTISTIEKE PRESENTATIE 'The Cloud' performance |
| Vrijdag 19 December, 10:00 - 12:30 |
| OPENBARE DOCTORAATSVERDEDIGING Jury: Prof. Dr. Kyoko Iwaki (voorzitter doctoraatscommissie en voorzitter jury, Universiteit Antwerpen); Prof. Dr. Yumna Masarwa (extern jurylid, decaan, School of Art, American College of the Mediterranean (ACM) & Institute for American Universities (IAU), Aix-en-Provence); Rabih Mroué (extern jurylid, onafhankelijk theaterregisseur, acteur, beeldend kunstenaar en toneelschrijver); Dr. Kristof Van Baarle (lid doctoraatscommissie, KASK & Conservatorium, HOGENT – Howest); Prof. Dr. Timmy De Laet (promotor, Universiteit Antwerpen); Dr. Jelena Jureša (promotor, KASK & Conservatorium, HOGENT – Howest); Annouk Van Moorsel (promotor, Koninklijk Conservatorium Antwerpen); Prof. Dr. Christel Stalpaert (promotor, Universiteit Gent) |
Het doctoraatsonderzoek van Arkadi Zaides, 'Towards Documentary Choreography – Intermedial Approaches when Working with Extra-Aesthetic Materials', onderzocht hoe choreografie kan reageren op de urgente maatschappelijke kwesties en actuele problematieken van vandaag. Het ontwikkelde een documentaire benadering van dans en belichaamde praktijken, waarin — anders dan in theater, film of beeldende kunst — het gebruik van historische feiten en documentaire bronnen pas recent aan het ontstaan is. Meer specifiek onderzocht het hoe documenten, via diverse formats, choreografisch kunnen worden herverbeeld om uiteenlopende, en soms tegenstrijdige, manieren van betrokkenheid bij samenleving en kunst zichtbaar te maken — vooral in tijden van crisis.
Het onderzoek ontvouwt zich via drie grote projecten: 'Necropolis', 'Necropolis-United' (later hernoemd tot 'Shu-Ha-Da') en 'The Cloud', die elk verschillende strategieën van maatschappelijke betrokkenheid en intermediale experimentatie belichamen. 'Necropolis' confronteert de dodelijke gevolgen van migratie via choreografische en cartografische protocollen die grafplaatsen traceren van mensen die sterven op migratieroutes, terwijl wordt samengewerkt met gemeenschappen en instellingen om deze overledenen waardigheid te geven. Dit werk wordt verdergezet in 'Necropolis-United: Integrated Data-Platform of Dead and Missing Migrants in Europe' (I005522N, 2022–2026), een interdisciplinair project ondersteund door het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek – Vlaanderen (FWO). Onder de nieuwe titel 'Shu-Ha-Da' verenigt dit project kunstenaars, onderzoekers, technologen en activisten in de gezamenlijke ontwikkeling van herdenkingsgerichte informatiesystemen die overleden migranten eren en die de omgang met gevoelige data op een ethische en duurzame manier bevragen. 'The Cloud' breidt het migratiethema uit naar ecologische domeinen en onderzoekt de alomtegenwoordige algoritmische “cloud” van artificiële intelligentie binnen de context van de ecologische crisis. Het richt zich specifiek op de Tsjernobylramp en verkent de verstrengeling van menselijke en niet-menselijke actoren, evenals materiële en immateriële infrastructuren.
***
Ter gelegenheid van zijn doctoraatsverdediging nodigt Zaides externe juryleden Rabih Mroué en Yumna Masarwa uit om hun praktijk te delen met studenten en een breder publiek.
Lezingen door Rabih Mroué en Yumna Masarwa
Donderdag 18 december 2025, 10:00–13:00
Locatie: Studio laGeste, Bijlokesite, Bijlokekaai 7, B-9000 Gent
Gratis toegang
'Shot/Counter Shot: Rethinking the Reverse' door Rabih Mroué*
Deze lezing herbekijkt de klassieke definitie van de shot/counter shot-techniek, met aandacht voor situaties waarin het tegenbeeld binnen één enkel frame wordt geïnternaliseerd. In plaats van uitsluitend te vertrouwen op traditionele montagepatronen onderzoekt Rabih Mroué alternatieve strategieën die de conventionele cinematografische grammatica uitdagen. Door deze variaties te analyseren, probeert hij nieuwe manieren van denken over perspectief, relationele ruimte en narratieve constructie te openen. Daarnaast reflecteert hij op de term “shoot” en onderzoekt hij welke verbanden kunnen worden gelegd tussen oorlogshandelingen en het maken van beelden. Hij deelt documenten en voorbeelden uit zowel zijn eigen werk als dat van andere kunstenaars en videomakers, en verbreedt dit onderzoek met concrete casestudy’s die de politieke en esthetische implicaties van deze praktijken blootleggen.
'Re(Making) Death in Gaza: The Dead Body as a Site of Agency and Sumūd (Steadfastness)' door Yumna Masarwa**
De recente oorlog in Gaza heeft het onmogelijk gemaakt om doodsrituelen uit te voeren en overledenen een waardige begrafenis te geven, waardoor de structuur van de dood zelf wordt ontwricht. Deze lezing onderzoekt hoe Gazanen reageren op deze vernietiging van de doodsstructuur, hoe zij betekenis proberen te geven aan de brute scènes van dood en verminking die deel zijn geworden van het dagelijks leven, en hoe zij rouwen te midden van massale verliezen en het ontbreken van traditionele rituelen. Door Gazaanse stemmen centraal te stellen en het slachtoffer te benaderen als zowel getuige als paradoxale actor — wiens onteigening paradoxaal genoeg een vorm van spreekrecht genereert — daagt deze studie westerse theoretische kaders uit die rituelen van de dood zien als essentieel voor sociale samenhang en sociale instorting voorspellen wanneer zulke rituelen ontbreken (Hertz, 1960; Huntington & Metcalf, 1991; Turner, 1969; Van Gennep, 1960). Yumna Masarwa stelt daarentegen dat in Gaza de vernietiging van de structuur van de dood juist sociale samenhang heeft voortgebracht via sumūd (standvastigheid). Ze introduceert ook het concept shahāda (martelaarschap) als een vorm van handelingsvermogen en collectieve rouw, dat dient als kritische lens om de relatie tussen rouw, verzet en gemeenschapsidentiteit te begrijpen onder omstandigheden van systematisch geweld. Samen vormen deze concepten een pleidooi voor de noodzaak van een inheemse theoretische benadering om de Gazaanse ervaringen van rouw adequaat te begrijpen.
* Rabih Mroué, geboren in Beiroet en gevestigd in Berlijn, is theaterregisseur, acteur, beeldend kunstenaar en toneelschrijver. Zijn werk, geworteld in theater, strekt zich uit tot video- en installatiekunst en onderzoekt voortdurend alternatieve en hedendaagse relaties tussen de verschillende elementen en talen van performance. Hij is redacteur bij The Drama Review / TDR (New York) en medeoprichter en bestuurslid van het Beirut Art Center (BAC). Hij was fellow bij het International Research Center: Interweaving Performance Cultures / FU Berlin (2013–2014) en diende als theaterregisseur bij de Münchner Kammerspiele (2015–2019). Mroué trad op en exposeerde internationaal, onder meer op dOCUMENTA (13) – Kassel, CA2M Centro de Arte Dos de Mayo – Madrid, The ICP Triennial en MoMA – New York, Centre Pompidou – Parijs, SALT – Istanbul en Reina Sofía – Madrid. Zijn werken omvatten onder meer 'Four Walls and a Roof' (2024), 'Hartaqāt' (2023), 'Sunny Sunday' (2020), 'Borborygmus' (2019), 'So Little Time' (2016), 'Ode to Joy' (2015), 'Riding on a Cloud' (2013), '33 RPM and a Few Seconds' (2012), 'The Inhabitants of Images' (2008), 'Who’s Afraid of Representation' (2005), 'Looking for a Missing Employee' (2003), en andere.
** Yumna Masarwa (PhD, Princeton University) is decaan van de School of Art aan het American College of the Mediterranean (ACM-IAU) in Aix-en-Provence (Frankrijk), Visiting Research Fellow bij het Centre for Death and Society (CDAS) van de University of Bath (VK), en projectmedewerker van het Thanatic Ethics-onderzoek over de circulatie van lichamen in migratieruimtes. Haar kunsthistorisch onderzoek combineert primaire bronnen met materiële cultuur en richt zich op artistieke ontmoetingen in het Middellandse Zeegebied, met aandacht voor uitwisselingen tussen de islamitische wereld en Europa. Haar werk verscheen onder meer in Antiquité Tardive, Al-Usur al-Wusta, Excavations and Surveys in Israel, en in bundels zoals Housing the Holy: Shrines in Ritual Architecture en A Cultural History of the Middle East and North Africa in Late Antiquity (Bloomsbury, te verschijnen). Sinds 2018 voert ze multi-sited etnografisch onderzoek in Marseille, gericht op begrafenispraktijken en repatriëring van lichamen onder Algerijnen, de rol van Franse moslimvrouwen in begrafenisorganisatie (feminisering van begrafenisactiviteiten), en moslimgraven in Franse begraafplaatsen. Daarnaast werkt ze sinds oktober 2023 aan 'Death in Gaza'. Een deel van haar onderzoek werd gepubliceerd in Nouvelles Études Francophones, Comparative Studies of South Asia, Africa and the Middle East (CSSAAME), Études sur la Mort en Death Studies (te verschijnen).
Afbeelding: 'The Cloud' (2024) van Arkadi Zaides, (c) Giuseppe Follacchio, met dank aan Orbita | Spellbound