Quantum Crossing is een artistiek onderzoeksproject dat artificieel bewustzijn onderzoekt aan de hand van simulatie. Het vertrekt vanuit een mogelijkheid die wetenschappelijk nog altijd onopgelost is: steeds complexere AI-systemen ontwikkelen mogelijk vormen van zelfmonitoring, handelingsvermogen en emergent gedrag die moeilijk uitsluitend te herleiden zijn tot statistische voorspelling. Dit betekent niet dat deze systemen (al) bewust zijn. Maar het roept wel de vraag op wat voor entiteiten we aan het creëren zijn, en of de vertrouwde onderscheidingen tussen machine, agent, organisme en geest nog volstaan. Deze onzekerheid vormt het werkterrein van het project.
In plaats van te proberen een bewuste machine te bouwen of te bewijzen, ontwikkelt Quantum Crossing interactieve virtuele situaties waarin verschillende vormen van artificieel bewustzijn kunnen worden verkend. Sommige kunnen AI-agents omvatten die aspecten van hun eigen gedrag monitoren of modelleren. Andere kunnen de perceptie en het gevoel van handelingsvermogen van de deelnemer zelf beïnvloeden. Het project richt zich op wat er gebeurt wanneer deze twee processen elkaar ontmoeten: wanneer een AI-systeem lijkt te reflecteren op zichzelf en de deelnemer zich bewuster wordt van hoe en wanneer we bewustzijn aan een AI-systeem toeschrijven.
Hypermedialiteit is hierbij een cruciaal concept. De term verwijst doorgaans naar media die hun eigen geconstrueerde karakter zichtbaar maken, in plaats van dit te verbergen achter een naadloze illusie. Quantum Crossing voert dit idee nog een stap verder. Wat gebeurt er wanneer een digitaal medium niet alleen zijn interne werking aan de deelnemer onthult, maar er zelf ook actief op reflecteert? In dat geval worden zelfreferentie en reflexiviteit onderdeel van het gedrag van het kunstwerk.
Simulatie wordt niet in de eerste plaats benaderd als een middel voor representatie, maar als een artistiek medium dat is opgebouwd uit causaliteit, feedback, emergentie en onvoorspelbaarheid. Onderzoek uit de AI, neurowetenschappen, filosofie en kwantumbiologie vormt de basis voor een reeks artistieke prototypes. Het doel is niet om de vraag naar machinaal bewustzijn definitief te beantwoorden, maar om situaties te creëren waarin die vraag tastbaar wordt. Wat gebeurt er wanneer de systemen die we bouwen zich beginnen te bewegen in de grijze zone tussen technologie en autonome entiteit? En wat kan dit ons leren over bewustzijn zelf?
