Overslaan en naar de inhoud gaan
  • Home
  • Onderzoeksgroep
  • Body and Material Reinvented

Body and Material Reinvented

MATERIALITEIT

De onderzoeksgroep Body and Material Reinvented groepeert het onderzoek over materiaal- en/of lichaam gerelateerde onderwerpen in de kunsten aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Antwerpen. Hij stelt het (ambachtelijke) experiment centraal als artistieke werkmethode en de interdisciplinaire zoektocht naar nieuwe evenwichten tussen kunst en technologie als hoofddoelstelling.

Body staat voor het (menselijk) lichaam, voor het driedimensionale en voor lichamelijkheid in al haar diversiteit. Het lichamelijke is nauw verbonden met het zintuiglijke, het tastbare, de textuur, de oppervlakte, de finishing touch, de afwerking. Door de menselijkheid van een lichaam te vergroten, worden niet alleen realisme maar ook surrealistische ladingen versterkt. Omgekeerd, wordt het gedeformeerde lichaam tot ultieme confrontatie tussen het sublieme van een kunstwerk en de rauwe realiteit. De beweeglijkheid van het lichaam gaat over snelheid en fragiliteit, over balanceren op de grenzen van bewegingsvrijheid en motoriekbeperking en op de raakvlakken tussen audiovisuele en beeldende kunsten. Hoe grensverleggend voor de kunstpraktijk kan het lichaam als uitgangspunt nog zijn?

Material verwijst naar de stoffelijkheid, naar de minder of meer doorgedreven materialiteit die inherent in elk beeldend kunstwerk aanwezig is, en daarnaast naar de constructie, de materiële structuur, het duo materialen en technieken. De historisch gegroeide paradox tussen denken en maken maakte dat het ambachtelijke aspect van het creatieproces voor traditioneel en ouderwets werd versleten, met het verdwijnen van ambachtelijke kennis, kunde en leertrajecten als niet denkbeeldige risico’s in de actuele winstbejagmaatschappij.

De onderzoeksgroep kiest bewust en weloverwogen voor een evenwichtige waardering van het organische, artisanale en manuele in de kunsten, en voor innoverende technologieën. When the head and the hand are separate, it is the head that suffers. From the origins of classical civilization, craftsmen have suffered mistreatment. What has kept them going humanly is belief in their work and their involvement with its materials .

Welke relevante rol kan het ambachtelijke (nog/opnieuw) spelen in de hedendaagse maatschappij en kunsten? Body and Material gerelateerde kunst moet ook met haar tijdelijkheid geconfronteerd worden, met haar “condition humaine”, met verouderingsprocessen in de vorm van natuurlijke, accidentiele en intentionele degradatie. Entropy is perceived as the gradual or sudden destruction of inviolate objects . Door de wisselwerking van natuur en artefact moet kunst het hoofd bieden aan de “schaduwzijde” van haar materialiteit, het vraagstuk rond duurzaamheid versus vergankelijkheid, en zich positioneren in een filosofisch- existentialistisch, sociologisch en zelfs ecologisch kader. Hoe kan lichaam en materie gebonden kunst zich vandaag profileren in het spanningsveld tussen ethiek en esthetica?

De kernmethodologie van Body and Material Reinvented is het experiment. Het gaat niet om experimenten die vrijblijvende effecten najagen, wel om ongebreidelde creativiteit, om de inhoud te versterken en proefondervindelijk tot resultaten te komen. Het atelier wordt het laboratorium voor experiment en transmutatie waar grenzen worden verlegd en gezocht naar een meerwaarde ten opzichte van de traditie, met een sterke rol voor het intuïtieve en de toevalsfactor. Door bijvoorbeeld materialen als uitgangspunt te nemen, gaat men “anders” denken, “andere” werkmethoden ontwikkelen en “andere” resultaten krijgen dan door te starten vanuit ontwerptekeningen. In hoeverre kan het experimentele gebruik van materialen richtinggevend zijn voor innovatieve creatieve processen?

Binnen de onderzoeksgroep is de aandacht voor een permanente interactie tussen theorie en artistieke praktijk cruciaal. Vooreerst is het ontwikkelen van een accurate vakterminologie om ervaringen, het subjectieve, ja zelfs het onzegbare te benoemen essentieel. Daarnaast moet een interdisciplinaire aanpak van elk onderzoeksproject zorgen voor voortdurende contextualisering en verruiming van denken in en over de kunstpraktijk, dankzij: filosofie, muziek, literatuur, theater, medische wetenschap, sociologie, (kunst)geschiedenis, antropologie, materiële cultuur, ecologie, architectuur. Immers naast het culturele segment blijkt de invloed en de kracht van kunst ook expliciet in andere gebieden van de samenleving aanwezig zoals politiek en religie. Zo raakt kleur voortdurend alle kanten van het menselijk bestaan .

Tenslotte wil de onderzoeksgroep de theoretische informatie en artistieke ervaringen nauwkeurig documenteren in een visueel en tekstueel archief. De documentatie kan dienen als werkinstrument voor de kunstenaarspraktijk en in een onderwijscontext. Zij moet voor kunstenaars gemakkelijk raadpleegbaar zijn en hulp bieden bij hun eigen (theoretische) zoektocht naar en het experimenteren met verschillende materialen en het lichaam binnen het artistieke werkproces. De onderzoeksprojecten worden dankzij dit archief, maar uiteraard ook door de gerealiseerde kunstwerken, tentoonstellingen, performances, debatten, publicaties en dergelijke behoed voor vergetelheid.

Focus: atelier als laboratorium voor experiment en transmutatie

Voorzitster: Ria De Boodt - ria.deboodt@ap.be